Leh
| CO ZOBACZYĆ | HISTORIA | INFORMACJE PRAKTYCZNE | |
 |
 |
 |
 |
W XV w. Leh wraz z Shey było stolicą Księstwa Górnego Ladakhu. W XVI w. król Tashi Namgyal wzniósł na wzgórzu górującym nad miastem fort, a następnie Sengge Nagyal zbudował tam Pałac Królewski. Przez długie stulecia pozycja Leh związana była z handlem, miasto stanowiło bowiem ważny punkt na szlaku wiodącym z Dźarkhandu przez przełęcz Khardung La do Kaszmiru i Indii. Na bazarze w Leh mieszały się rozmaite kultury, religie i języki. Tu spotykali się kupcy z Azji Środkowej i Indii, handlowano rozmaitymi towarami: jedwabiem, herbatą, wełną, kamieniami półszlachetnymi czy aromatycznymi przyprawami. Trwało to aż do czasu inwazji chińskiej na Tybet, kiedy to brutalnie przerwane zostały drogi handlowe łączące obie krainy. Później miasto straciło na znaczeniu, aż do 1974 r., kiedy Ladakh otwarto dla turystów. Obecnie miasto znów odwiedza wielu przybyszów z dalekich stron, zarówno turystów, jak i żołnierzy stacjonującej w Ladakhu armii indyjskiej.
Stare Leh
Między wzgórzem pałacowym Namgyal a meczetem Jamia ciągnie się labirynt wąskich, krętych uliczek najstarszej części Leh. Skręcając w Chutayrangtak Street, wąską alejkę tuż za meczetem Dźamia, po obu stronach oczom zwiedzających ukażą się małe piekarnie prowadzone przez muzułmanów, w których przez cały dzień wypiekane są świeże, chrupiące chlebki. Zapuszczając się na wschód i w głąb labiryntu uliczek, jednocześnie powoli kierując się w górę, w stronę pałacu, natknąć się można na stare czorteny (stupy) i tradycyjne ladakhijskie domy budowane z suszonej cegły, niegdyś należące do urzędników króla lub bogatych kupców, dziś, niestety, w większości w ruinie. U podnóża pałacu widać zabudowania należące dawniej do rodziny królewskiej. Licząc od zachodu są to: świątynia Guru Lakhang (XVII w.), Lonpo House, który zamieszkiwali ministrowie króla, Soma Gompa wraz z dziedzińcem (XIX w.), pomalowana na czerwono świątynia Majterji – Red Chenrezi Lakhang, oraz świątynia poświęcona Awalokiteśwarze, Chenrezi Lakhang. Doskonałym sposobem na odkrycie dziedzictwa starego Leh są spacery z przewodnikiem, organizowane przez niemiecką organizację pozarządową Tibet Heritage Fund (http://www.tibetheritagefund.org), odpowiedzialną za renowację wielu zabytkowych budynków w starym Leh. Trasa dwugodzinnego spaceru zaczyna się w Lala’s Cafe i biegnie w kierunku pałacu. Wycieczki rozpoczynają się w każdy wtorek, czwartek i sobotę o godz. 9.30 i kosztują B 300 Rs/osobę. W cenę biletu wliczona jest aromatyczna herbatka w kawiarni Lala oraz bilety wstępu do świątyń (bez pałacu).
Pałac Leh
Na wzgórzu, ponad najstarszą częścią Leh, wznosi się XVII-wieczna rezydencja królewska, współcześnie, niestety, z roku na rok popadająca w coraz większą ruinę. Pałac wybudowano za panowania króla Sengge Namgyala, dokładnie według tych samych wzorców, zgodnie z którymi wzniesiono pałac Potala w Lhasie (stąd często nazywany bywa „Małą Potalą”). Górne kondygnacje pałacu, te z większymi oknami, służyły dawniej rodzinie królewskiej, a dolne przeznaczone były dla służby oraz na magazynowanie żywności. Obecnie pałac jest w opłakanym stanie. Można jedynie przejść się ciemnymi korytarzami, na pewno przydatna będzie latarka.
Namgyal Tsemo Gompa
Stroma zygzakowata ścieżka wiodąca od pałacu w górę prowadzi do XV-wiecznej gompy Namgyal Tsemo zajmującej szczyt wzgórza Namgyal. Wewnątrz, w holu modlitewnym, jest olbrzymi posąg Buddy Majtreji. W pomalowanym na czerwono Gonkhang widać bóstwa opiekuńcze. Ponad gompą wznoszą się ruiny średniowiecznego fortu króla Tashi Namgyala. Do gompy można dostać się ścieżką również od strony dzielnicy Sankar, bądź samochodem (B 126/185 Rs za przejazd w jedną/dwie strony), drogą biegnącą w górę i na lewo od trasy do Khardung La.
Dźamia Masdźid (Jamia Masjid)
W samym sercu miasta, przy Main Bazaar, widoczne są smukłe białe minarety sunnickiego meczetu. Budowla powstała w 1661 r., za czasów kóla Deldan Nmgyala, na żądanie mogolskiego cesarza Aurangzeba, który w zamian za militarne wsparcie Ladakhu w walce przeciwko Tybetańczykom nakazał budowę meczetu i konwersję mieszkańców Leh na islam. Wchodząc do meczetu należy pamiętać o zdjęciu butów; kobiety powinny mieć nakrycie głowy oraz skromny ubiór.
Dżokhang (Jokhang)
To główna świątynia buddyjska Leh, ulokowana przy Main Bazaar. Całkiem nowa gompa, zbudowana w latach 60. XX w., ufundowana została przez Buddhist Ladakh Association. W trakcie trwania Ladakh Festival na dziedzińcu świątynnym odbywają się tańce chaam.
Sankar Gompa
Na północnym skraju miasta wśród pól i wiejskiej zabudowy wznosi się klasztor Sankar, należący obecnie do mnichów sekty Gelukpa z gompy Spituk. Na pierwszym piętrze jest tu statua Majtreji, a także niewielka sala z niezwykłym posągiem bogini Sitapatry (Tary), która chroni wszystkie żyjące istoty od złych wpływów i chorób. Boginię przedstawiono z białym parasolem w lewej dłoni, tysiącem głów oraz tysiącem rąk i stóp. Tuż obok gompy, po przeciwległej stronie drogi, widać rezydencję photang głównego lamy Ladakhu.
Shanti Stupa
Stupa Pokoju (Shanti Stupa) widoczna jest niemal z każdego zakątka miasta. Pieniądze na budowę stupy, ze szczytną intencją szerzenia pokoju na świecie, wyłożyli buddyjscy mnisi z Japonii. Bielona stupa stoi na wzgórzu, na krańcu dzielnicy Changspa. Na szczyt, z którego roztacza się piękna panorama miasta i okolic, prowadzi 500 schodków. Alternatywnie można tu też dojechać jeepem.
Leh położone jest na szerokim i relatywnie płaskim odcinku Doliny Indusu, u podnóża pasma Ladakh, które ogranicza miasto od północy. Serce miasta to ulica Main Bazaar, popularna wśród mieszkańców i turystów arteria komunikacyjna, przy której mieści się wiele sklepów, restauracji, banków. Na wschód od niej, w cieniu wzgórza Namgyal, leży najstarsza część Leh, z labiryntem wąskich ciasnych uliczek, dawną tradycyjną zabudową i sporych rozmiarów boiskiem do gry w polo. Na południe od Main Bazaar jest dworzec autobusowy, poczta, szpital oraz lotnisko, oddalone od miasta zaledwie o 7 km. Sporo hoteli i restauracji znaleźć można przy Fort Rd, biegnącej od centrum w kierunku południowo-zachodnim. Na północ i północny zachód od Main Bazaar są wsie, dziś w zasadzie dzielnice Leh: Karzoo, Sankar oraz Changspa. Tam, z dala od gwaru centrum, także rozwinęła się turystyczna baza gastronomiczna i noclegowa.
Lotnisko.
Z najwyżej położonego na świecie lotniska w Leh (3505 m n.p.m.) przez okrągły rok, w zależności od warunków pogodowych, startują samoloty pasażerskie do Delhi. Dworzec autobusowy mieści się niecały kilometr na południe od Main Bazaar, w pobliżu Friendship Gate. Odjeżdżają stąd zarówno długodystansowe autobusy, jak i lokalne minibusy.